Edyta Stein a Krzeszów
9 sierpnia przypada święto św. Teresy Benedykty od Krzyża (Edyty Stein), karmelitanki nawróconej z żydowskiej rodziny, zamordowanej 9 sierpnia 1942 roku, w Brzezince, w niemieckim nazistowskim obozie koncentracyjnym Auschwitz-Birkenau. Była znaną niemiecką filozof i fenomenologiem, a obecnie trwają starania by nie tylko była Patronką Europy, co stało się w 1999 roku, ale i Doktorem Kościoła.
Św. Jan Paweł II mówił m.in. o niej „Święta Teresa Benedykta od Krzyża zrozumiała, że miłość Chrystusa i wolność człowieka przenikają się ze sobą, ponieważ miłość i prawda pozostają w wewnętrznym związku. Poszukiwanie prawdy i przekładanie jej na miłość nie pozostają w sprzeczności. Ona zrozumiała, że prawda i miłość są wzajemnie sobie potrzebne. W naszych czasach prawda bywa często zastępowana przez opinię większości. Rozpowszechnia się przekonanie, że trzeba posługiwać się prawdą także przeciwko miłości” (z homilii kanonizacyjnej z 11.10.1998 roku).
Jednym z najmniej znanych epizodów jej życia, wymagających dalszego szczegółowego opracowania, są jej kontakty z Krzeszowem za czasów benedyktyńskich, zwłaszcza w latach 20. i 30. XX wieku. W związku z dużym wpływem na jej konwersję tradycji benedyktyńskiej, zwłaszcza związanej z Opactwem Benedyktynów w Beuron, związała się przyjaźń duchowo-intelektualna pomiędzy Edytą Stein a opatem o. Friedrichem Albertem Schmittem OSB, który w 1924 roku został Opatem w Krzeszowie, a wywodził się właśnie z Opactwa w Beuron. Sama Edyta Stein napisała w 1929 roku, że Krzeszów (Grüssau) stał się dla niej ważnym miejscem, oprócz Beuron (Br. 79b, 30.11.1929).
Połączyło ich zamiłowanie do filozofii, liturgii oraz poszukiwanie nowoczesnych dróg rozwoju Kościoła, a z zachowanych archiwaliów wynika, że Edyta Stein odwiedzała Krzeszów na przełomie lat 20. i 30. XX wieku, a zatem przed swoim wstąpieniem do Karmelu w 1933 roku. Najbardziej udokumentowane pobyty datuje się na lata 1929 i 1930, gdzie przyjeżdżała głównie z Wrocławia. Zachowała się także korespondencja pomiędzy św. Teresą Benedyktą od Krzyża a Opatem Szmittem z lat 1930-1934, które były w pewien sposób pokłosiem spotkań w Krzeszowie (Opat Schmitt napisał do niej 8 listów i 3 pocztówki w latach 1930-1934).
Prowadzili m.in. rozmowy związane z syntezą filozofii współczesnej z filozofią i teologią średniowieczną, zwłaszcza tomizmem oraz na ważnych tematach związanych monastycznym wymiarem liturgii, gdyż Opactwa w Krzeszowie było mocno zaangażowane w ruch liturgiczny. Podejmowali także sprawę roli kobiety w Kościele i nauce. Te spotkania, mające miejsce w kluczowym dla niej okresie nawrócenia, ukształtowały jej drogę od akademickiej fenomenologii do zakonu karmelitańskiego.
Spotkania te wywarły głęboki duchowy wpływ na przyszłą Świętą, gdyż to właśnie w Krzeszowie zachwyciła się ideą benedyktyńską ora et labora (módl się i pracuj) oraz zrozumiała, że praca naukowa może być formą modlitwy. Benedyktyńska liturgia krzeszowska i rozmowy o misterium paschalnym pomogły jej głębiej wejść w przeżywanie tajemnicy Krzyża, co być może zaprowadziło ją do przyjęcia imienia zakonnego Teresa Benedykta od Krzyża. Najprawdopodobniej w Krzeszowie wykrystalizowała się jej decyzji o wstąpieniu do zakonu, gdyż doświadczyła potrzebnego wyciszenie i dystansu do pracy pedagogicznej, a Opat Schmitt stał się dla niej ważnym punktem odniesienia w rozeznawaniu rad ewangelicznych, zanim ostatecznie przekroczyła próg Karmelu w Kolonii w 1933 roku.
Miejscami pamiętającymi te czasy są do dziś: tzw. Dom Opata, gdyż w tym budynku oraz w przylegających do niego przestrzeniach klauzury zamieszkiwała Edyta Stein podczas swoich przyjazdów rekreacyjno-naukowych w latach 1929–1930, to te same przestrzenie, w których ta Myślicielka odpoczywała pośród krzeszowskiej natury i pracowała nad przekładami pism św. Tomasza z Akwinu. Dalej to kościół św. Józefa i Bazylika, gdzie przeżywała swoje wyciszenie i czas modlitwy, zwłaszcza w jej ławkach i chórze muzycznym z potężnymi organami Michaela Englera, gdzie chłonęła godzinami chorał gregoriański wykonywany przez krzeszowskich benedyktynów.
To w Krzeszowie lub w czasie podróży do niego powstał m.in. wykład „O udziale klasztornych instytucjach edukacyjnych w edukacji religijnej młodzieży” wygłoszony w Monachium (Br. 79b do opata Alberta Schmitta, 30.11.1929). Jednak najważniejszym dziełem, na które wpływ wywarł Krzeszów wraz ze swoją biblioteką i konsultacjami z mnichami benedyktyńskimi, stało się wydane przez Edytę Stein we Wrocławiu w 1931 roku: Des hl. Thomas von Aquino Untersuchungen über die Wahrheit (Św. Tomasza z Akwinu badania dotyczące zagadnienia prawdy).